In de afgelopen drie decennia was een van de belangrijkste uitdagingen in de Nederlandse steden de afname van de toegankelijkheid en aantrekkelijkheid van onze wijken. Wat is er gedaan om dit probleem aan te pakken? In deze blogpost bekijken we hoe in Nederland bestratingsstrategieën zijn toegepast om buurten met elkaar te verbinden en de toegankelijkheid van de bestrating in Veldhoven te verbeteren. Urban sprawl is een term die een fenomeen beschrijft waarbij burgers verhuizen van eengezinswoningen naar woningen met een lage dichtheid naarmate een gebied zich uitbreidt tot nieuwe voorsteden. Urban sprawl is meestal het gevolg van een grote vraag naar nieuwe woningen en een gebrek aan grond – in wezen gaat het om het verlangen naar meer ruimte. Beperkingen van de ruimtelijke ordening met een lage dichtheid krijgen ook vaak de schuld van dit probleem. Deze beperkingen verhinderen nieuwbouw op grote percelen, waardoor huishoudens over kleinere percelen moeten worden verspreid, wat de toegang tot diensten beperkt en de kosten verhoogt. Veel steden over de hele wereld worstelen met deze problemen, maar ze kunnen worden opgelost door geïntegreerde planning en ontwerpoplossingen zoals groene infrastructuur, compacte ontwikkeling, stadscentra, wijken met gemengd gebruik, voetgangersvriendelijke straten, gemeenschapstuinen en straatbomen.

Bestrating Veldhoven

Wat zorgt voor een verbonden buurt?

Het idee van een verbonden buurt is niet nieuw. Het was een belangrijk onderdeel van het voorstadsplan van de voormalige Duitse stad Freiburg. De stad ligt precies tussen het Zwarte Woud en de Zwitserse Alpen en is door haar natuurlijke omgeving een van de groenste steden van Duitsland. Om haar prachtige omgeving optimaal te benutten en mensen aan te moedigen in de stad te blijven en te investeren, heeft Freiburg een verbonden wijk gecreëerd die voor iedereen toegankelijk is. In Nederland is een van de grootste uitdagingen de afname van de toegankelijkheid en aantrekkelijkheid van onze wijken. Wat is er gedaan om dit probleem aan te pakken? In deze blogpost bekijken we hoe in Nederland bestratingsstrategieën zijn toegepast om buurten met elkaar te verbinden en de toegankelijkheid te verbeteren.

Nederlandse bestratingsstrategieën

Een belangrijk kenmerk van het Nederlandse bestratingssysteem is de focus op hoogwaardige, duurzame oppervlakken. Bij het bestraten van straten in Nederland wordt gewoonlijk een bestratingssysteem gebruikt met grote straatstenen of bakstenen, die duur zijn om te produceren en een lange levensduur hebben. De Nederlanders gebruiken ook grote, poreuze asfaltverhardingen die relatief goedkoop, duurzaam en gemakkelijk te onderhouden zijn. De grote bakstenen die in het Nederlandse bestratingssysteem worden gebruikt, hebben een natuurlijke glans en geven de straat een aantrekkelijke, ouderwetse uitstraling, terwijl de asfaltoppervlakken zijn ontworpen om te verouderen en te vervagen voor een zachte, natuurlijke uitstraling. Een ander kenmerk van het Nederlandse bestratingssysteem is het uitgebreide gebruik van waterdoorlatende oppervlakken. Nederlandse straten zijn vaak bedekt met lagen grind, shingles of poreus asfalt, waardoor water door het oppervlak kan filteren en in de bodem eronder kan sijpelen. Dit systeem vermindert de behoefte aan straatafwatering, waardoor het energieverbruik en de koolstofvoetafdruk van de stad afnemen, terwijl ook de afvoer van regenwater, dat bijdraagt aan overstromingen en vervuiling, afneemt.

Nederlandse bestrating

Het gebruik van natuursteen als bestratingsmateriaal heeft verschillende voordelen. Het veroudert mooi, vergt minder onderhoud dan asfalt en heeft een lage milieu-impact. Dergelijke bestratingssystemen hebben ook het voordeel dat ze goedkoper en gemakkelijker te onderhouden zijn dan asfalt of beton. Dat maakt ze in de ogen van veel steden aantrekkelijker. Bovendien is natuursteen sterker dan asfalt en beton en dus veiliger voor voetgangers en fietsers. Bovendien bieden natuursteenbestratingssystemen een scala aan ontwerpmogelijkheden, waardoor steden aantrekkelijke, levendige straatbeelden kunnen creëren die bedrijven ondersteunen en de troeven van de stad, zoals historische gebouwen en gebouwen met architecturale kenmerken, optimaal benutten. Nederlandse steden zijn vaak pioniers op het gebied van waterdoorlatende oppervlakken. Een voorbeeld is Schiphol, een grote internationale luchthaven in Nederland, die permeabele bestratingssystemen heeft gebruikt om de afvoer van regenwater te verminderen en de aanvulling van grondwater te stimuleren, terwijl er ook aantrekkelijke voetgangersgebieden zijn gecreëerd die populair zijn bij bezoekers.

Verbinden en verbeteren van oude bestratingen

Een van de meest effectieve manieren om de toegankelijkheid van oude straten te verbeteren is het verbreden van de trottoirs. Deze methode is bijzonder effectief omdat het vooral gaat om het verbeteren van oude, smalle wegen met kasseien die minstens 100 jaar oud zijn, terwijl ze ook worden verbreed tot minstens 6 meter. Dit verlengt de levensduur van de weg en vermindert de onderhoudskosten aanzienlijk. Een andere effectieve bestratingsstrategie is de aanleg van voetgangersvriendelijke straten. Dit zijn vaak Nederlandse straten die tot minstens 6 m zijn verbreed en zijn ingericht met straatmeubilair, bomen en bloemen. Nederland staat op de eerste plaats van alle OESO-landen wat betreft het aantal stadsbomen per hoofd van de bevolking. Veel Nederlandse steden investeren ook in de aanleg van nieuwe, drempelvrije trottoirs, die perfect zijn voor mensen met mobiliteitshulpmiddelen zoals krukken of rolstoelen. De stad Amsterdam heeft bijvoorbeeld een netwerk van nieuwe, drempelvrije trottoirs aangelegd dat 24 uur per dag, 7 dagen per week open is, zodat bezoekers gemakkelijker door de stad kunnen navigeren.

Conclusie

De afgelopen drie decennia hebben steden gewerkt aan de verbetering van de toegankelijkheid van hun straten, onder meer door ze te verbreden tot minstens 6 m breed en door de trottoirs breder te maken, zodat ze minstens 100 cm breed zijn. Ze hebben zich ook gericht op het verlengen van de levensduur van oude wegen door het aanbrengen van keien of poreus asfalt. De meest doeltreffende manier om de levensduur van een oude weg te verlengen is echter deze te verbreden. Hoewel brede straten vaak esthetischer zijn, zijn ze ook praktischer omdat ze het gebruik van grotere voertuigen mogelijk maken, zoals bussen en vrachtwagens, waardoor de stad minder afhankelijk wordt van eenpersoonsvoertuigen. Bredere straten zijn ook veiliger omdat ze minder vatbaar zijn voor ernstige ongevallen, zoals kettingbotsingen en frontale botsingen.